texts

Texts

We provide transcribed talks by 35 different speakers

Social network icons Connect with us on your favourite social network The FBA Podcast Stay Up-to-date via Email, and RSS feeds Stay up-to-date
download whole text as a pdf   Next   Previous   

Ethiek-deel 1

You can also listen to this talk.

by Arthakusalin

... hoe wij nu leven met onze gewoontepatronen en de
ik-illusie die we krampachtig willen vasthouden. Zien we dat samsara een toestand is die
fundamenteel onbevredigend is en waarin wij ons eigen lijden ook voortdurend in stand
houden zoals een waterrad dat eindeloos draait. Verdoezelen we samsara niet te veel door
ons goed te willen voelen en door meditatie en ethiek in functie daarvan te willen
beoefenen. In functie van - precies – ‘ik wil mij goed voelen’.
Je zou kunnen zeggen dat samsara perfect is of volkomen perfect is in zijn of haar
onvolkomenheid. Het is namelijk samsara die mij kan leren dat het nu maar eens genoeg
moet zijn met ronddraaien als een waterrad, eindeloos en dat ik nu maar eens moet
stoppen met mijn eigen lijden verder en verder te creëren. Want als ik te veel gericht ben
op mij goed voelen dan zet ik samsara naar mijn hand en wieg ik mezelf in slaap en
droom ik ook verder van een hemel op aarde terwijl de hel elk moment losbarst. In de zin
van mensen die ik graag zie sterven en ik zie ze nooit meer terug. Mensen die ik graag zie
bezorgen zich veel ellende door de manier waarop ze met zichzelf omgaan. En ikzelf zit
ook heel vaak gevangen in een mentale toestand van waaruit ik dan brutale scherpe
woorden zeg bijvoorbeeld om mij te verdedigen, om mij beter te voelen, enzovoort. En ik
wil dit toedekken om me goed te voelen, dat is wat je zou kunnen noemen blijven leven
volgens het pain-and-pleasure principe, het pijn niet willen en het plezier willen hebben.
Ik wil plezier en geluk en ik wil geen pijn en verdriet en ik ben bereid alles daarvan
afhankelijk te maken. Vandaar dat ik wil benadrukken wat djogen … aangaf, laat je
inspireren door de droefheid van samsara, laat je ervan doordringen. Laat het toe in elke
cel van je lichaam, zodat je diep doorleeft overtuigd bent van de noodzaak om de dharma
te beoefenen als uitweg, het pad dat leidt naar bevrijding van het lijden.
Want het is natuurlijk ook wel gevaarlijk in zekere zin om te zeggen laat je maar leiden
door de droefheid van samsara als je eigenlijk al wat aanleg hebt om de dingen zwart in
te zien bijvoorbeeld. Maar je kan jezelf tegelijkertijd heel goed oefenen in metta en zelf-
metta om op die manier je hart te openen en niet-oordelend te gaan kijken naar hoe die
werkelijkheid nu eigenlijk is. Dan zie je dat samsara een toestand is die niet bevredigt,
die niet leidt naar de vrijheid, maar dat het precies een toestand is die ons aan banden legt
en blijft aan banden leggen en die altijd maar die illusie van dat krampachtige ik dat
gevoed en beschermd moet worden naar voren brengt en bestendigt. Volgens het pain en
pleasure principe opnieuw. Dan zie je de droefheid van samsara zonder meegesleept te
worden door die droefheid. Want het is een droefheid die iemand diepgaand kan laten
beseffen dat er iets moet gaan gebeuren, dat het zo niet langer kan. Het is een droefheid
met in zich de kiem van de vrijheid, het heeft de smaak van vrijheid. Dus ik wil hier
niemand oproepen om een pessimistische treurwilg te worden, want ook hier gaat het niet
over. Het gaat daar echt niet over, het gaat erover dat wij ons diepgaand laten
doordringen door het inzicht dat onze gewoontepatronen, patronen die zich laten leiden
door plezier en genot willen en pijn en verdriet niet willen. Dat die patronen ons geen
blijvend geluk bezorgen, maar ons in tegendeel veel schade berokkenen - blijven
berokkenen en ons aan banden leggen. En het gaat erover dat samsara ideaal is in zijn of
haar tekortschieten om ons fundamenteel te bevredigen. En daar hoeven we helemaal niet
onze schouders door te laten hangen, want er is een uitweg. Er is een weg naar de
vrijheid. Je zou kunnen zeggen dat het in zichzelf een oefening is om je te laten
inspireren en dragen door de droefheid van samsara - een ideale droefheid eigenlijk. En
tegelijkertijd om met vreugde in het leven te staan, want uiteindelijk ben je bezig met het
werken aan bevrijding. En hierin is echt een zekere lichtheid, of niet een zekere lichtheid,
maar een lichtheid mogelijk.
Dit boeddhistisch centrum werd opgericht om de dharma te verspreiden, dit centrum
werd opgericht om bevrijding te realiseren, om de dharma te beoefenen als pad naar het
ontwaken, als vlot naar de vrijheid. Niet om de werkelijkheid naar mijn hand te zetten,
omdat ze mij niet aanstaat of om de werkelijkheid naar mijn hand te zetten om mij goed
te voelen. De dharma is er om mensen inzicht te geven in het bestaan en in hoe de dingen
zijn, zoals dat gezegd wordt. En met dat inzicht groeit ook het weten hoe je gelukkig kan
zijn, want er is niks mis met gelukkig zijn uiteindelijk. En ik citeer hier …, een leerling
van … die de oprichter was van de .. school (of misschien andersom). Het citaat gaat als
volgt:
Net als een man zonder voeten niet kan gaan, kan iemand zonder ethiek de bevrijding niet
realiseren. Net als een blinde man geen vormen ziet, zie je de dharma niet als je
onethisch handelt.
Kijken we nu even naar de Westerse visie op ethiek: ethiek wordt bij ons vaak gezien in
termen van Wet (met hoofdletter W). Moses op de berg Sinai, die van God de tien
geboden krijgt en de morele regels die door God aan de mens worden opgelegd, ongeacht
de menselijke wil. Dus morele regels worden ervaren als iets dat je moet doen, omdat het
door een hogere macht of autoriteit is opgelegd. Het woord gebod (de tien geboden) is
veelzeggend, het betekent dat ethiek als het ware moet worden opgelegd en dat er
gehoorzaamd moet worden. Dat er zelfs sprake is van dwang om dingen te doen,
duidelijk een machtsfactor. En wanneer Christus zegt dat iets goed is om te doen, dan
speelt daar een enorme autoriteit in mee, want uiteindelijk is Christus de zoon van God en
God is de schepper van hemel en aarde en als iemand die de zoon is van de schepper van
hemel en aarde iets zegt wat goed is of niet goed is, dan ga je daar niet zomaar tegenin. Ik
bedoel, dat brengt een enorme autoriteit met zich mee, een enorm gewicht ook.

… vat onze tegenwoordige houding ten aanzien van ethiek als volgt samen:
traditionele ethiek bestaat in niet doen wat we willen doen en in wel doen wat we niet
willen, omdat iemand ons gezegd heeft het zo te doen, hoewel we het niet begrijpen en we
allang niet meer geloven in het bestaan van die iemand.
Dat is dus volgens hem de korte samenvatting van traditionele ethiek en het verwijst ook
weer naar een ethiek, een set van regels waarbij dan gedacht wordt in termen van moeten
en mogen en niet moeten en niet mogen enzovoort en autoriteit en eigenlijk ook weer
hypocrisie.

De visie op ethiek in het verre oosten is helemaal anders en daartoe behoren zowel
boeddhisme, taoïsme als confucianisme. Daar staat centraal de mentale houding, dus de
gemoedstoestand waarmee een handeling wordt uitgevoerd. Hier is het criterium met
andere woorden niet God, niet theologisch, maar het is psychologisch. Van cruciaal
belang is de intentie. Intentie is verdeeld in twee soorten: namelijk geschikte (…) en
ongeschikte (…).
… en ..
Een geschikte handeling is dan een handeling die voortkomt uit een positieve emotie,
zoals vrijgevigheid, metta, mededogen, helderheid en die tot vrijheid leidt, tot het
ontwaken. En een ongeschikte motivatie of intentie (…) komt voort uit een koortsachtig,
krampachtig verlangen (begeerte), uit afkeer of haat en/of spirituele onwetendheid, dus
datgene wat niet tot vrijheid leidt.
Waarbij je dan ziet dat een schijnbaar dezelfde handeling, bijvoorbeeld iets geven aan
iemand, verschillende effecten kan hebben. Iemand kan bloemen geven uit oprechte
dankbaarheid en een ander kan bloemen geven om iets gedaan te krijgen. En iedere
handeling die wij uitvoeren met een bepaalde intentie verandert ons, verandert wie we
zijn, want wij zijn constant aan het veranderen. Wij zijn namelijk ook onderhevig aan
voorwaarden en aan condities. En elke kleine intentie is zo’n voorwaarde, zo’n conditie
die invloed heeft op wie we zijn. Acties hebben consequenties en ethiek (wordt gezegd)
is een kwestie van intenties en consequenties. Hier speelt dan ook de boeddhistische notie
van karma en karma dient opgevat te worden als een soort organisch proces: wanneer je
een bepaald gedrag stelt, dan draagt dit gedrag en meer bepaald de intentie waarmee je
het gedrag stelt de vrucht in zich van de effecten. Dus wanneer je uit boosheid handelt,
dan is de vrucht van deze handeling in verband te brengen op een organische (een
natuurlijke) wijze met de intentie, dat staat daar niet los van. Het is niet iets dat opgevat
moet worden als een bestraffende instantie of belonende instantie. Zo werkt karma niet,
zo fungeert karma niet. Karma fungeert niet als een morele god of zoiets. Het is een
organisch proces, het is dus een proces en het is een natuurlijk organisch proces. Wanneer
je dit doet, dan volgt daaruit dat bijvoorbeeld. Het draagt gewoon in zich de vruchten van
het effect als het ware. Het draagt als het ware inherent de gevolgen met zich mee. En het
proces van karma kan je zien als een serie, een reeks van handelingen die uiteindelijk een
gewoonte wordt en deze gewoonte heeft een invloed op jou als persoon. Bijvoorbeeld als
iemand jou een negatieve opmerking geeft, dan zou je je best kunnen doen om je klein en
onzichtbaar ...

download whole text as a pdf   Next   Previous   

Next

Previous

close